HOA LAY

hồn về treo ngọn sầu đông
tinh sương tôi dậy thắp hồng cho em
tình xưa an giấc bên thềm
gió ru ngàn dặm tóc mềm mại bay
em về bướm động hoa lay
tôi theo ngọn gió quên ngày lao đao
hẹn nhau về một cõi nào
yêu nhau bằng cả ngọt ngào đắng cay

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN

CÓ 2 THỜI ĐỂ SỐNG

mời các bạn đọc bài thơ
sáng tác từ thời nhỏ dại
là khi tôi bắt đầu chơi với chữ nghĩa cho đến lúc tôi 20 tuổi,
tiếp theo là thời thanh niên

với tôi,
mình chỉ có 2 thời để sống,
cho dù tuổi tôi là 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80,...
đến tận cùng hơi thớ,
đó vẫn là thời thanh niên
mà tôi
đã sống
đang sông
sẽ sống...
...

THÂN PHẬN

nửa đêm không ngủ
vầng trán suy tư
tuổi thơ gục chết
hành trang vào đời

giấc ngủ ngày xưa
nằm trong lòng mẹ
nghe tiếng gà trưa
niềm vui nhè nhẹ

hành trang vào đời
bằng đôi tay nhỏ
hiện tại hợt hời
như nắm cỏ khô

trâu già gục chết
trên đồi cỏ khô
con chim trúng đạn
gãy cánh bên mồ

ngày xưa hôm nay
hoàn toàn đổi thay
hỡi người em nhỏ
tóc phủ vai gầy

giã từ lớp học
không còn vấn vương
tương lai ẩn hiện
vào đời đau thương

ngày mai về đâu
lửa cháy tinh cầu
vì sao rơi xuống
cuộc đời đi mau

nửa đêm không ngủ
tuổi trẻ lao tù
lo âu kinh sợ
như chiều mùa thu

buổi chiều sẽ tắt
tuổi trẻ hôm nay
cúi đầu gục mặt
tay tìm bàn tay

trâu già gục chết
tuổi trẻ đau thương
buổi chiều lửa cháy
khắp trời quê hương

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN
1966

50 NĂM MẬU THÂN

mùa xuân 1968
tết Mậu Thân
VC phản bội thỏa ước ngưng bắn tạm thời
công kích vào hầu hết thành thị của miền Nam VN
gây chết chóc tai ương lớn lao cho nhân dân
điển hình là Huế

ở đây
tôi sẽ không khơi gợi khổ đau một thời
ai phải ai trái
bởi vì lịch sử trắng đen đã rõ

tôi chỉ nói tới bản chất của một thành phần trí thức
được cơ chế VNCH nuôi dưỡng đào tạo
nhưng phản phúc
(ăn cơm quốc gia
thờ ma cọng sản)

phải nói họ (trong chừng mực) là kẻ sĩ
đã vạch trần lỗi lầm của chính quyền miền Nam
và đòi làm cách mạng để thay đổi

sau biến cố Phật Giáo miền Trung (1966)
cũng như sau tổng tấn công Mậu Thân (1968) thất bại
phần đông đã chạy theo VC
(số ở lại vẫn tiếp tục quậy phá)
và âm hưởng từ hành động của họ
đã vương vấn đâu đó trong tâm tư dân chúng
đã khen ngợi họ là những trí thức khí phách
can đảm đứng lên
không sợ bạo quyền
tranh đấu vì dân tộc vì quê hương

sau 30 tháng tư 1975
miền Nam thất thủ
trước những bất công áp bức của bè lũ VC
quần chúng nhân dân thấp cổ bé miệng
đã ngóng chờ cách ứng xử đầy hào khí của của họ trước đây
trông mong họ lên tiếng phản đối độc tài phi nhân tính của chính quyền mới
nhưng họ đã ngậm câm

thì ra với "thành phần trí thức" này
"khí phách" chỉ biểu lộ khi có điều kiện

thời VNCH
với tam quyền phân lập
(lập pháp, hành pháp, tư pháp)
tự do dân chủ
quyền sống
quyền làm người được hiến pháp tôn trọng

họ biết dù bạo loạn như thế nào thì sinh mạng cũng sẽ được bảo đảm
nên đã lợi dụng cơ chế này tối đa
tổ chức xuống đường biểu tình
hô hào phản động
sáng tác phổ biến văn thơ nhạc "chống Mỹ cứu nước"
dè bĩu tinh thần chống cọng bảo vệ tự do của quân dân miền Nam

nhưng với chuyên chính VC thì khác
chỉ ban cho bọn họ một chọn lựa
theo là sống
chống là chết

và khi sinh mạng trực tiếp bị uy hiếp
thì "khí phách" lẹ làng bay mất
và có không ít kẻ liền nhanh chóng
biến thành bồi bút tay sai

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN
.

THÔN NỮ

bầy chim nhỏ chuyền tình bên ngọn lúa
má em hồng hoen với ráng chiều im
đầu gánh nặng vẫn loe mềm dáng lụa
má em hồng như hạnh giữa đường tim

nước thấm ngọt suốt một thời thôn nữ
dấu chân tròn viền trăm nếp mây sa
anh qua đó nghe tiếng hò cố xứ
tưởng chừng em như hồn hậu quê nhà

từ anh đến em bên bờ bãi nọ
cải vàng hoa chờ khép cánh trong nương
chiều nắng đậm biết phương nào hỏi dọ
nhìn nhau đây đành lỡ hội thiên đường

NGUYỆN ĐỨC BẠTNGÀN

PHƯỢNG HOÀNG

này hạnh phúc ta xưa bạt mù

không trở lại

lối hồng nay xin ướp mộng đất nằm

đành chịu lỗi với trời

nắng phơi vàng ái ngại

cánh phượng hoàng chong ưu ái về thăm

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN

HÁT BÀI SÁM HỐI

hát bài sám hối
chiều qua trên đầu
lời kinh sám hối
theo ngày thương đau

nước còn vọng nhịp
triều âm mai này
em còn vọng nhịp
đây hồn đắng cay

rồi mai nước ngập
ta có lên bờ
nụ hồng cúi xuống
hôn tàn đêm mơ

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN

CHƯA ĐI

anh trắng đông em vàng thu
thần giao bát ngát cho dù quan san

ngày khô đêm ướt dịu dàng
lâng lâng trời đất mịn màng lời không

em vàng thu anh trắng đông
nổi trôi từ thuở ngọt nồng chưa đi

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN

TĨNH BIỆT

thềm lá động theo triền sương đẫm ướt
vườn khuya xanh từng dấu mộng thầm thì
lần họp mặt cũng là lần tử diệt
em qua đời trồng vạn nụ hồng nghi

ta xa em như truy tầm tông tích
ta xa người như buồng ngực trăm năm
giữa hơi thở quá quan còn đóng bụi
phấn son người là dấu tích căm căm

hãy nhìn thẳng như thời xa ánh sáng
như tâm thần tiếc rẻ thuở xa hương
lần chớm mộng theo đà trôi sóng nắng
em tàn tro theo mấy bận phai hường

em cho ta như một lần điểm sắc
em cho người thể phách đã lăn quay
là lớp lớp núi sông hồn phiêu dật
vẫn lặng tờ nên chẳng có ai hay

ngày mai ta có bao giờ nguyên vẹn
ngày mai em và cố xứ hao mòn
thân xác đó cầm bằng như mạt hạng
phụ ân đời là chết giữa tơ non

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN

ĐÁNH LẠC HƯỚNG DƯ LUẬN

định hướng dư duận
tuyên truyền
xuyên tạc
nhồi sọ
là một trong những sách lược căn bản của cọng sản
để khống chế nhân dân
bưng bít sự thật
dối trá bịp bợm
với mục đích là bảo đảm độc quyền lãnh đạo tuyệt đối

nhưng hiện nay với tiến bộ của tự do truyền thông
toàn cầu hóa của internet
đã phá vỡ mưu mô này
khiến cho tính độc quyền thông tin của họ
cơ hồ lung lay

dĩ nhiên vì sống còn
nên họ phải quyết tâm ngăn cản
ngoài chuyện bắt bớ giam cầm
vu oan giá họa những tiếng nói can đảm trung thực
lại còn lung lạc tâm tư nhân dân
bằng cách tung tin tầm phào tào lao

hãy nhìn vào hằng trăm tờ báo
và truyền hình truyền thanh thì sẽ thấy rõ
bữa này là tình tù ghen tuông
bữa nọ thì đưa tin ca sĩ nam bắc chỉ trích lẫn nhau
bữa kia thì bảo đám "tiến sĩ" đưa ra công trình nghiên cứu ba láp
hoặc sai những kẻ thừa hành phát ngôn ngu ngốc bậy bạ

và họ đã đạt hiệu quả
bởi quần chúng nhân dân
(vốn nặng cảm tính)
liền bức xúc ồn ào theo

cứu cánh biện minh cho phương tiện
là chân lý tối cao của cọng sản
vì mục đích độc tôn
họ đã nghiêm túc tuân thủ nguyên tắc của Lenin:
"để giữ vững quyền lãnh đạo tuyệt đối của đảng
thì đảng viên chúng ta
sẽ không từ chối bất cứ một thủ đoạn nào
đó chính là đạo đức cách mạng của người cọng sản"

dân tộc Việt đang bị nguy cơ diệt vong từng ngày
môi trường sống xuống cấp trầm trọng
cơ chế giáo dục băng hoại tan hoang
(từ từ hán hóa)
rừng phòng hộ bị phá nát
biển nhiễm độc
giặc phương bắc xâm nhập khắp chốn
dân oan mất đất mất ruộng mất nhà
oán thán khắp nơi

trong chúng ta
biết có mấy ai đủ nhân tâm để thấy
trong chúng ta
biết còn mấy ai đủ hùng tâm để nghe

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN

QUYÊN DI: BẢNG MẪU TỰ TIẾNG VIỆT VỐN ĐÃ HAY VÀ ĐỦ

BẢNG MẪU TỰ TIẾNG VIỆT VỐN ĐÃ HAY VÀ ĐỦ

Bài viết ngắn này không nhằm “tranh luận” với PGS TS Bùi Hiền về đề nghị “cải tiến chữ Việt" của ông cho bằng, nhân cơ hội này, chúng ta ôn lại với nhau những điểm căn bản của chữ Quốc Ngữ, là thứ chữ dùng mẫu tự La-tinh để ký âm tiếng Việt.

Bài viết rất ngắn này cũng không phải là một công trình nghiên cứu để đem ra thảo luận với các nhà ngữ học và ngôn ngữ học về tiếng Việt.

Gọi là căn bản, điều này có nghĩa là đụng chạm tới những điểm này, thay đổi hay xoá bỏ những điểm này thì chữ Quốc Ngữ không còn là chữ Quốc Ngữ nữa, mà là một thứ chữ gì khác rồi, nói rõ hơn là giết chết chữ Quốc Ngữ rồi. Cũng giống như một cái cây, người ta có thể hái hoa, hái quả, thậm chí cắt bớt cành, cái cây vẫn là cái cây; nhưng khi người ta đốn gốc, đào rễ thì cái cây không còn là cái cây nữa. Nó chết. Căn bản có nghĩa là rễ (căn), gốc (bản). Bởi vậy người ta mới nói kẻ mất gốc là “vong bản.”

Đây là những điểm căn bản của chữ Quốc Ngữ:

1. Chữ Quốc Ngữ là một hệ thống ký âm: âm phát ra như thế nào thì dùng những chữ cái (mẫu tự, ký tự) a, b, c, d, đ v.v… để ghi lại âm đó lên trên giấy. Cũng giống như người ta dùng những nốt nhạc do, re, mi, fa, sol, la, si để ghi lại trên giấy âm thanh của một khúc nhạc, một bản nhạc. Điểm này cho thấy chữ Quốc Ngữ và chữ Hoa (chữ Tàu) đặt trên hai nền tảng hoàn toàn khác nhau: chữ Hoa đặt trên nền tảng hình vẽ, hình tượng thế nào thì vẽ ra như thế, đơn giản nét đi rồi cho vào một ô vuông tưởng tượng mà thành ra chữ.

2. Chữ Quốc Ngữ là thứ chữ ghi tiếng nói của cả nước chứ không phải ghi tiếng nói của một miền, một vùng, một thành phố, cho dù thành phố đó là Hà Nội. Khi các nhà truyền giáo sáng tạo chữ Quốc Ngữ, các ông này đã đi khắp tất cả mọi nơi trên đất nước ta: Đàng Trong, Đàng Ngoài, miền Bắc, miền Trung, miền Nam, thu thập các cách phát âm, tổng hợp lại mà ra các âm (thể hiện bằng những chữ cái) và các thanh độ (thể hiện bằng các dấu sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng.) Khi chỉ dựa vào cách phát âm của một miền, một vùng, một thành phố để làm thành bộ chữ thì thứ chữ ấy không thể được gọi là chữ Quốc Ngữ nữa. Ấy là chưa kể người của một vùng có thể thay đổi cách phát âm, lý do là có sự thay đổi người sinh sống ở vùng ấy. Người Hà Nội trước đây và người Hà Nội bây giờ trong cách phát âm có nhiều điểm không giống nhau.

3. Chữ Quốc Ngữ là thứ chữ có thể nói là duy nhất tại Á châu nằm trong khối chữ viết dùng hệ thống mẫu tự La-tinh. Những thứ chữ khác tại Á châu cũng dùng bảng mẫu tự La-tinh đều chỉ có tính cách thử nghiệm hoặc sử dụng trong phạm vi hạn hẹp, hầu như chỉ có tính cách phiên âm mà thôi. Đã gọi là nằm trong một hệ thống thì cách phát âm qua ký hiệu là các chữ cái phải giống nhau hoặc tương tự. Thí dụ: âm [thờ] được ký âm bằng hai chữ cái T và H: TH. Nhìn ký tự TH, người ta phát âm được là [thờ]. Nếu đổi đi, dùng ký tự W để ghi âm [thờ] thì tự mình tách ra khỏi hệ thống chung, gây rắc rối, khó hiểu chứ không phải là “hội nhập” thế giới. Người dạy tiếng Việt ở nước ngoài, khi dạy thường phải dùng phương pháp đối chiếu các ngôn ngữ: tiếng Việt với tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Tây-ban-nha. Học viên cảm thấy chữ Việt cũng có cách viết tương tự như ngôn ngữ của họ khiến họ cảm thấy dễ học, dễ viết. Đổi TH thành W để ghi âm [thờ] thì học viên chỉ có nước… chết!

4. Bảng mẫu tự tiếng Việt vốn có (từ thời Alexandre de Rhodes) (1) dựa vào nguyên tắc "đơn giản tối đa" để dễ học, dễ nhớ. Thí dụ: đã có ký tự P và ký tự H, ghép lại thành PH để ký âm [phờ] thì không cần F phải có mặt trong bảng mẫu tự nữa. Vì thế mà trong bảng mẫu tự tiếng Việt không có những chữ cái F, J, W, Z.

5. Tuy đơn giản, bảng mẫu tự này lại rất tinh tế. Cùng là âm [cờ] mà bình thường được ghi bằng ký tự C, lại được ghi bằng ký tự K khi âm [cờ] này đứng trước những âm I, E, Ê vì đây là 3 âm đầu lưỡi, và được ghi bằng ký tự Q(u) khi đứng trước những âm/vần bắt đầu bằng UY (và OA.) (2) Bỏ mất điểm tinh tế này đi, chữ Quốc Ngữ mất đi phần nào nét đặc biệt của nó. Vả lại, nếu đồng hoá, chỉ dùng K cho tất cả các âm [cờ] thì sẽ ra tình trạng hai chữ CỦA và QUẢ được viết giống nhau: KỦA.

6. Chữ Quốc Ngữ có đặc điểm là âm nào phát ra được cũng ghi (viết) được và chỉ có một cách viết đúng mà thôi. Thí dụ: phát âm là [chuyện] với phụ âm [chờ] đứng đầu thì phải viết là CHUYỆN; mà phát âm là [truyện] với phụ âm [trờ] đứng đầu thì phải viết là TRUYỆN. Người Hà Nội có thể phát âm hai âm [chuyện] và [truyện] giống nhau, đều là [chuyện] mà thôi, nhưng tại rất nhiều vùng trên toàn đất nước, đồng bào mình phát âm rất rõ hai âm [chuyện] và [truyện]. Không nên làm nghèo cách phát âm phong phú của người mình.

Tóm lại,

Bảng mẫu tự tiếng Việt, nếu là bảng tiêu chuẩn, có 23 chữ cái:
A B C D Đ E G H I K L M N O P Q R S T U V X Y

Bảng mẫu tự tiếng Việt, nếu là bảng đầy đủ, có 29 chữ cái:
A Ă Â B C D Đ E Ê G H I K L M N O Ô Ơ P Q R S T U Ư V X Y

Chúng tôi thấy đây là hai bảng mẫu tự rất đơn giản và đầy đủ, không cần phải cải cách, thêm bớt gì cả.

Còn việc phiên âm những tiếng nước ngoài, trong đó có các ký tự F, J, W, Z lại là một vấn đề khác, chúng tôi không bàn tới ở đây.

Sự “cái tiến” như PGS TS Bùi Hiền đề nghị đã làm méo mó chữ Quốc Ngữ, nếu không muốn nói là ám sát nó, rất nguy hại. Nó khiến người ta hoang mang, tốn thì giờ, tốn công sức. Và nếu vô phúc nó được đem ra áp dụng thì tiết kiệm đâu không thấy, chỉ thấy nó tiêu phí rất nhiều năng lực, thì giờ và tiền bạc.

Để tránh sự nguy hại này, chúng tôi đề nghị chúng ta không tiếp tay phổ biến nó, cho dù chỉ là phổ biến để làm trò cười với nhau. Càng làm cho nhau cười, thứ chữ “cải tiến” này càng lan rộng. Các em trẻ tuổi vốn thích nghịch ngợm đã "chế tác" ra đủ các loại chữ viết “bí hiểm” để “chít chát” với nhau, nay gặp được thứ đồ chơi này sẽ đem ra dùng… cho biết. Dùng hoài hoá thiệt. Rốt cuộc, người ta không còn biết đâu là đúng đâu là sai nữa. Bây giờ đã thấy xuất hiện một bộ “Cuyển dổi Tiếq Việt” rồi đó. (3)

Quyên Di

(1) Alexandre de Rhodes không phải là ông tổ của chữ Quốc Ngữ. Khi đến đất Việt để truyền đạo, ông phải học tiếng Việt qua các sách (chép tay) của các giáo sĩ Bồ-đào-nha đã đến miền đất này trước ông. Nhưng Alexandre de Rhodes đã có công lớn nhất trong việc hình thành và phát triển chữ Quốc Ngữ. Ông là tác giả hai tác phẩm chữ Quốc Ngữ đầu tiên, ấn hành tại Rome năm 1651: “Tự Điển Việt-Bồ-La” và “Phép Giảng Tám Ngày.”

(2) Sự thật QUÝ là QU + UÝ, khi viết chúng ta giản lược một chữ U, thành ra QUÝ; QUẢ là QU + OẢ, khi viết chúng ta giản lược chữ O, thành ra QUẢ. Hiện tượng này cũng tương tự như GIÊNG là GI + IÊNG, khi viết chúng ta giản lược một chữ I thành ra GIÊNG. Có thể một số vị không đồng ý với cách giải thích này.

(3) Chúng tôi không mất thì giờ ghi lại tất cả những thay đổi, thêm bớt vào bảng mẫu tự tiếng Việt của PGS TS Bùi Hiền mà ông gọi là “cải tiến”. Tiếp tay phổ biến chúng làm gì! Chúng tôi cũng không tiếp tục thảo luận về vấn đề “cải tiến chữ Việt” trên trang Facebook này. Không ích gì! Ngoại giả, không ai cấm vấn đề “cải tiến chữ Việt” được trình bày và thảo luận trong các cuộc hội thảo ngôn ngữ.

nguồn: trích từ trang Facebook của nhà giáo & nhà văn QUYÊN DI
https://www.facebook.com/quyen.di/posts/10214156529204955