NĐBN việt hóa Ức Đông Sơn của LÝ BẠCH

憶東山 Ức Đông Sơn

不向東山久 bất hướng Đông Sơn cửu
薔薇幾度花 tường vi kỷ độ hoa
白雲還自散 bạch vân hoàn tự tán
明月落誰家 minh nguyệt lạc thùy gia

Nhớ Đông Sơn 

xa cách Đông Sơn chừng quá lâu

hoa tường vi mấy độ khoe màu

mây trắng đi về mấy trắng mãi

nhà ai trăng rụng xuống hồn đau

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN

TAY SAI

           Yên ổn cho bất cứ đời sống của một ai, đó là biết đặt mình trong vị thế định mức giới hạn. Triết lý này đã có từ trước. Nếu không, vật chất thay vì là phương tiện để nuôi dưỡng sẽ biến thành cứu cánh u mê. Từ đó sẽ phát sinh tranh dành tước đoạt. Sinh hoạt tinh thần cũng thế. Chủ quan đòi hỏi mơ ước tự do như một thực thể tuyệt đối sẽ đưa suy nghĩ con người thành mông lung hư ảo.

           Qua những lần gần gũi với nhóm anh em tranh đấu, tôi thấy họ đã đi quá xa. Họ đang bị thế lực hôn ám điều động chỉ đạo. Những người trẻ tuổi chúng tôi đang yên ổn ở hậu phương, chưa nhập ngũ (vì lý do học vấn) là thành phần may mắn. Nhưng thay vì phải hiểu được điều kiện may mắn của mình để hành xử đúng bổn phận công dân trong một xã hội đang nhiễu nhương tan tác. Anh em đã lợi dụng cơ hội này để hạch sách mè nheo cơ chế xã hội đang bảo bọc mình.

            Một buổi xế chiều sau giờ học. Tôi ghé vô văn phòng ban đại diện sinh viên. TXA đang loay hoay với nửa viên phấn màu tím. Bạn nhìn tôi cười, rồi kéo cái ghế tới sát vách để đứng lên. Bạn nắn nón viết lên tường 1 câu thơ của NH. Biết bao giờ tôi mới nói được điều tôi ước mơ. Xong xuôi bạn nhảy xuống, quay nhìn tôi trầm trồ. Câu thơ hay quá. Tôi gờn gợn. Ý nghĩa câu thơ như một cưỡng bức thô bạo lên đời sống thực tại. Chẳng biết tác giả của nó đã từ xúc cảm, đòi hỏi nào để viết lên. Thì chúng ta đang có tự do. Chúng ta vẫn hành động, vẫn hội họp vẫn xuống đường. Chúng ta vẫn tự do tự trị đại học, tự do phỉ báng chính quyền, cũng như tự do trốn tránh. Những điều đó chưa đủ tầm ước mơ ư. Hay là tác giả của câu thơ đang còn những âm mưu bí ẩn khác chưa được thỏa mãn nên phải la lối kêu đòi.

            Tôi chẳng lạ gì sự nhiễu loạn của cái gọi là tầng lớp trí thức tăng lữ đang ngụy danh cấp tiến đương thời. Trong chừng mực tương đối, họ là tinh hoa trí tuệ miền Nam. Những kẻ này tu hành, nhưng quá khích, thích bạo loạn tranh đấu hơn là yên vị trong giới hạn sáng đạo yên đời như kinh sách giáo lý đã đề xuất. Có thể họ tuy tu hành nhưng còn nặng nghiệp với đời chăng. Vì thế nên đã khiến họ phải dấn thân hoạt động để tranh đấu cho hòa bình đất nước. Tôi không quan tâm. Ðiều đáng buồn là trong những tác phẩm của họ, ẩn núp dưới văn phong dễ gây thuyết phục. Là chan chát những phủ phàng, nếu không muốn nói là vô ơn quay lưng với phía đang bảo vệ cho chính họ được yên ổn trong thiền viện, nhà xứ, thánh thất, học đường... để làm thơ viết văn lên án tội ác, đòi hỏi hòa bình. Tác phẩm của họ lộ rõ tính thiên vị ủng hộ kẻ xâm lấn cọng sản phương Bắc.

            Chống bất công là chống tất cả những thế lực dù núp dưới y áo nào đang chà đạp nhân phẩm tự do lẫn quyền sống cơ bản của con người. Nếu phải vạch rõ những xấu xa man trá của cuộc chiến tranh phi lý đang diễn ra trên đất nước thì phải can đảm vạch trần tất cả gian dối điêu ngoa cả hai phe. Miền Nam tuy nằm dưới ách thống trị của đế quốc Mỹ, nhưng bình tâm, như tôi có lần đã nói, mà xét thì không khí sinh hoạt chính trị cũng còn tương đối dễ thở. Riêng Phật giáo, sau biến cố 1963, đã trở thành một lực lượng chính trị đôi lúc hầu như lấn lướt cả chính quyền. Nào tổ chức đưa bàn thờ phật xuống đường, nào là hòa giải hòa hợp, nào là thành phần thứ ba... Nhan nhản đâu đó là những bài bản nặng tính bươi móc nhằm triệt hạ uy tín chống cọng của quân dân miền Nam. Nào là lên án quân xâm lược Mỹ và quân đội miền Nam hành quân đốt nhà cướp bóc hãm hiếp lương dân. Ngoài ra chẳng có một câu một giòng chỉ rõ những sai trái của chính quyền cọng sản miền Bắc và tay sai mặt trận giải phóng. Những oan hồn vất vưởng vì bị chôn sống trong biến cố Mậu Thân đã bị quên lãng.

              Nếu thực sự có lòng tranh đấu cho dân tộc thì phải vì nỗi oan khuất trọn vẹn của cả dân tộc mà lên tiếng. Chính quyền miền Bắc không những chịu sự điều động về vật chất của cả khối cọng sản mà còn cam tâm nô lệ cho chủ nghĩa cọng sản vốn phi lý từ cơ bản. Sao bọn họ đành ngậm miệng im hơi.

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN
trích tự truyện Thầm Lặng Trời, Thầm Lặng Đất 1994

KẸT XE (tặng em, Hà Nội)

buổi sáng kẹt xe

bỗng thèm cuốc bộ

miếng bánh mì khô cổ họng rối bời

buổi chiều kẹt xe

kéo càng thổ mộ

ngụm nước mời khao khát cười chơi

yêu trái gió thèm tình trở gió

mưa úng chưa qua nắng quái đã tàn

em thao thức dối lời ước hẹn

quỉ âm hồn địa phủ còn vang

vai sánh vai nhau

bụi mù hấp tấp

hoa sữa chao duyên trăng khuyết đầu hè

nhớ tem phiếu quốc doanh 

tội thời bao cấp

bụng đầy rồi 

sao lòng vẫn còn se

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN

LỜI CỦA NGUYỄN NGỌC NHƯ QUỲNH NÓI TRƯỚC TÒA ÁN VIỆT CỌNG SAU KHI BỊ TUYÊN ÁN 10 NĂM TÙ GIAM

"Con xin cảm ơn mẹ và các con,
các luật sư đã cố gắng bảo vệ cho tôi.

Mỗi người chỉ có một cuộc đời nhưng dù được làm lại con vẫn sẽ làm như vậy và con tin mẹ và các con sẽ không bao giờ phải hối hận mà sẽ tự hào vì con.

Tôi mong muốn xây dựng một xã hội và đất nước tốt đẹp.

Một quốc gia chỉ tự cường khi nó luôn gắn liền với nền tảng một xã hội mà người dân có tự do và hạnh phúc.

Người dân chỉ có tự do và hạnh phúc khi có tự do ngôn luận và quyền tự do biểu đạt những điều mình mong muốn.

Tôi mong rằng mọi người sẽ lên tiếng và đấu tranh,
vượt qua nỗi sợ hãi của chính bản thân mình
để xây dựng một đất nước tươi đẹp hơn."

NGUYỄN NGỌC NHƯ QUỲNH
(trích từ FB của Luân Lê)
-

GIẢI BÍCH

bờ quốc sắc là nỗi tình mạn mạn

cánh môi người còn vỡ cánh thiên hương

giờ cấu hợp giữa hai bờ hoạn nạn

à thưa em mùa giải bích lên đường

mai yên nghỉ bên kia bờ núi thẳm

lần theo nhau ngã dưới nụ hôn người

mai gục chết ngàn xa niềm thẳm lặng

hồn giao hoan xanh tự mỗi mắt cười

này gửi tặng chút tình oan vạn lý

để cho em làm vốn liếng một đời

em có nhớ cũng trăm đường mật thủy

em có buồn rồi nắng cũng hanh vơi

ta có hẹn vẫn một thời đọa lạc

nên đành theo nguyện ước thiên di

em có trách cũng đời xiêu gió bạt

sẽ thường tình như tử biệt sinh ly

thôi em nhé giữa hư phù trôi nổi

mắt chiêm bao mắt vĩnh quyết xanh rờn

khi ngã giá pháp trường nghe có tội

bước đi về là vạn nỗi cô đơn

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN

PHẤN TÂM

             Tôi trải tập nhật ký trước mặt. Ám ảnh về sự sống không sống, về sự chết không chết cứ tròng trành trong trí óc. Về khái niệm như thiên đàng địa ngục, tội lỗi lương thiện, thù hận yêu thương... trổi lên rối tung.

             Từ ấu thơ, đời sống tinh thần tôi đã là một mảnh đất trơ trọi khuất biệt. Tôi chưa bao giờ tin ai theo ai. Dĩ nhiên đã có lúc tôi đắm đuối về một tư tưởng của thiên hạ, ngỡ như mình đã bị chinh phục. Những lần như thế, tôi như đã tìm được điểm tựa để lý giải về những điều mà tôi hoài nghi. Nhưng rồi đâu vào đó. Chỉ sau một thời gian, suy nghĩ của tự thân tôi bỗng đột khởi đánh bạt những điều mà tôi đã chấp nhận. Ðiều mà hôm qua tôi thấy đúng, thì hôm nay tôi thấy tuy không sai nhưng đã lấp lửng chông chênh. Tôi vẫn thấp thỏm. Mình là mình. Mình không phải là mình. Tuy cách ly độc lập nhưng tôi vẫn còn non, chưa sáng chưa vượt, chưa tạo cho chính tâm một vị thế an hòa. Tôi không phải kẻ nặng suy tưởng, dùng trí tuệ như một phương cách lập ngôn lập thuyết. Những tư tưởng tiền nhân còn đọng trên kinh sách mà tôi đã đọc đã tìm hiểu. Tôi thấy cách lý giải nào cũng hợp lý hợp lẽ trên một chừng mực nhất định. Ðối tượng bao giờ cũng là con người với những mâu thuẫn nan giải. Tôi nghĩ con người là sinh vật cao cấp, tối thượng được tạo hóa dựng đặt, để cai quản sở hữu mặt đất. Ðó là trách vụ lớn. Nhưng con người đã mê chấp vong thân. Bởi vì lắm kẻ sống được như con người chưa trọn. Họ đã mưu toan muốn vượt giới hạn người để tự thăng hóa thành thánh thần. Theo tôi đây là đầu mối của hỗn loạn. Có cách sống nào đẹp hơn là nhận định đúng thế phận của mình giữa mặt đất để rồi bình thản thong dong.

            Lắm lúc tôi cũng bị đay nghiến bởi chính mình. Tôi chưa tìm ra được một cách lý giải thích hợp rồi nương vào đó như một định đề để giải quyết những dằn vặt trong suy tư. Ðối với tôi, tinh hoa kinh nghiệm của tiền nhân chỉ nên dùng để kiểm chứng đường sống mình. Nó không phải là ngọn đèn dẫn đến chân lý. Tôi nhìn đó như là bầu bạn đồng hành. Nếu như chung quan điểm thì chấp nhận, nếu không thì tránh đi. Tôi cũng chẳng hì hục chì chiết, mà coi đó như là sự hiện hữu phải có trên tiến trình vận động trí tuệ của con người. Mỗi tư tưởng là một hương hoa. Như phật chúa lão trang khổng… Nhìn xa hơn, tựu trung của những tư tưởng này cũng chỉ là một tổng thể, một mục đích cứu cánh là làm thế nào để đưa cuộc sống con người hoàn thiện. Chỉ có cách lý giải khác biệt mà thôi. Tùy trình độ cảm nghiệm, mỗi người sẽ lựa chọn để ứng nhập với tư tưởng, cách lý giải mà mình thích hợp.

            Tôi luôn vẩn vơ về giới hạn và vô giới hạn của con người. Như tôi. Mơ mộng có thể bay vút như sao chổi, nhưng thân xác ù lì bất lực. Rồi nhìn nội tại cơ chế của thân xác đang sinh động cũng gợi nhiều thắc mắc. Máu lưu thông. Tim đập nhịp. Buồng phổi co bóp để hít thở. Nó là tôi nhưng ngoài tôi. Tôi không thể điều động nhịp tim hơi thở của mình theo ý muốn. Con người tôi là cả một khối kỳ diệu mà trí tuệ tôi không thể nào tìm hiểu được. Nó bị điều động bởi một thế lực siêu nhiên mà tôi chưa nhận ra.

            Nghĩ suy có vẻ rối rắm, nhưng qua những xung động thì tôi liền quên. Tôi may mắn có tâm hồn bén nhạy. Có khả năng được bày tỏ cảm xúc qua chữ nghĩa. Tôi hạnh phúc biết bao. 

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN

trích tự truyện Thầm Lặng Trời, Thầm Lặng Đất 1994

DẶM NGÀN

trong thơ rượu vẫn ngục tù

nghe oan hồn dậy tiễn phù du đi

dặm ngàn đã khép đôi mi

ra khơi tình dạt trước kỳ bão dâng

ngồi đây mộng suốt hồng trần

rừng cao có nhớ một lần đại dương

thu trùng lệch bóng biên cương

rồi mai thức dậy xuống đường phôi pha

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN

THÁNG SÁU, QUỐC TANG

anh sài gòn nghe tái tê em hà nội tóc mai thề bay đâu nhân dân nóng lạnh ngập đầu tây nguyên vũng áng đỏ màu cờ tang NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN

HÀN MẶC TỬ (1912 - 1940)

Ðất xa khơi, trăng dậy.
Dậy theo cô lữ một thời.
Dậy trong tầm xuân mưa biếc.

Thi sĩ tang thương cùng tan hoang.
Bệnh hoạn như liều thần dược tiếp sức cho thơ xuất hạn xuất hồn.
Ðể trăng không chỉ là trăng mà còn là cuồng nhiệt hối hả xung động điên dại đam mê.
Ðể oan nghiệt yểu mệnh đớn đau là sinh tố xô đẩy tài hoa dấy lên trường ca lẫy lừng hương sắc.

Hàn Mặc Tử là vầng châu sa giữa trưa thương tật.
Với Hàn, thơ không còn là thơ nguyên sơ.
Với Hàn, thơ là máu là lệ là hồn,
để cho hư hoại vô mệnh tiến về vĩnh cửu
bằng những bước chân
hùng tráng nhất.

Nguyễn Đức Bạtngàn (tháng 3 / 2000)

-

Thơ HÀN MẶC TỬ

NHỮNG GIỌT LỆ

Trời hỡi, bao giờ tôi chết đi?
Bao giờ tôi hết được yêu vì,
Bao giờ mặt nhật tan thành máu,
Và khối lòng tôi cứng tợ si?

Họ đã xa rồi khôn níu lại,
Lòng thương chưa đã, mến chưa bưa...
Người đi một nửa hồn tôi mất,
Một nửa hồn tôi bỗng dại khờ.

Tôi vẫn còn đây hay ở đâu?
Ai đem tôi bỏ dưới trời sâu?
Sao bông phượng nở trong màu huyết,
Nhỏ xuống lòng tôi những giọt châu?


BIỂN HỒN TA

Máu tim ta tuôn ra làm bể cả
Mà sóng lòng rồn rập như mây trôi
Sóng lòng ta tràn lan ngoài xứ lạ
Dâng cao lên, cao tột tới trên trời.

Ôi ta đã mửa ra từng búng huyết
Khi say sưa với lượn sóng triền miên
Khi nhận lấy trong thâm tâm cay nghiệt
Giọng hờn đau trăm vạn nỗi niềm riêng.

Ta muốn níu hồn ai đương hiển hiện
Trong lòng và đang tắm máu sông ta
Ta muốn vớt ai ra ngoài sóng điện
Để nhìn xem sắc mặt với làn da.

Ôi ngông cuồng! Ôi rồ dại, rồ dại!
Ta đi thuyền trên mặt nước lòng ta
Ôi ngông cuồng, ôi rồ dại, rồ dại
Ta cắm thuyền chính giữa vũng hồn ta.

HÀN MẶC TỬ
(Trích THƠ ĐIÊN, 1937)

NGÀN EM (13)

viết cho em cho trùng khơi
như sương gió thốt lên lời biệt tăm

một trăm năm một triệu năm
ngàn em rạng rỡ trong đằm thắm anh

lưng hồng hạ bụng xuân xanh
ngực thu đông mướt ngọt lành thôi nôi

mộng gần gũi mộng xa xôi
em nam nhạn thác xuống trời bắc phong

hồn anh này luống đất nồng
cho em cày xới vun trồng thương yêu

NGUYỄN ĐỨC BẠTNGÀN
1999